Հայաստանի տնտեսության զարգացման չորս հիմնական խոչնդոտները

Ստորև ներկայացնում եմ այն հիմնականում խոչնդոտները, որոնք իմ կարծիքով ամենաշատն են վնասում Հայաստանի տնտեսությանը։ Ընտրել եմ այնպիսի խնդիրներ, որոնք հստակ չափվում են, օբյեկտիվ են և հնարավոր է հեշտությամբ համեմատել հարևանների հետ։  Սուբյեկտիվ խնդիրների մասով կգրեմ առանձին։


Ա․ Բարձր վարկային տոկոսադրույքներ։ Այս խնդիրը դնում եմ առաջին տեղում, որովհետև այն դեռևս լավ չի գիտակցվում հանրության կողմից, չնայած օրեցօր շատանում է այն մարդկանց թիվը, որ իր  վրա է զգում սրա բացսական էֆեկտները։ 

Բ․ Բարձր հարկեր։ Խոսքը գնում է առաջին հերթին բարձր եկամտահարկի մասին, բայց նաև մասսամբ ԱԱՀ-ի մասին։ Այս խմբին են պատկանում այնպիսի վճարումները որոնք հարկ չեն համարվում, բայց իրենց էֆեկտով նման են հարկահավաքին։ Դրանք են պարտադիր կուտակային վճարումները, ինչպես նաև բարձր տուգանքները որոշ ոլորտներում։

Գ․ Պետական պարտք և անօգտակար նախագծեր։  Հայաստանը ի տարբերություն նաֆթադոլարներով ապահովված երկրների, ցանկացած նախագիծ իրագործելու համար վարկ է վերցնում։ Այսինքն մեծացնում է իր արտաքին ու ներքին պարտքերը։ Իսկ դա նշանակում է որ ցանկացած սխալ  կամ չարաշահումներով իրականացվող նախագիծ կրկնակի թանկ է նստում տնտեսության վրա։ Սկզբից որպես բուն փաստ, որ ռեսուրսները վատնվում են անիմաստ ենթակառույցի համար, և երկրորդը, որ դրա համար տարիներով ստիպված ենք լինում տոկոս ու պարտք փակել։  

Դ․ Բնական մենաշնորհների վատ կառավարում։ Բնական մենաշնորհների մեջ ամենակարևորներն են էլցանցը, գազի ցանցերը և ջրմուղը։ Նաև ոռոգման համակարգը։  Այստեղ վատ ու անազնիվ կառավարումը բերում է թանկացումների, որն էլ իր հերթին ազդում է տնտեսության բոլոր ճյուղերի վրա։ 

Սահմանամերձ գյուղերին վարկեր

Թեմաս ռազմական չի, բայց այստեղ եմ գրում որովհետև վերաբերվում է սահմանապահ գյուղերին։ Ուրեմն կա մի ձև առանց բյուջետից ծախսեր անելու այդ գյուղերին աջակցելու։ Ուղղակի ստեղծվում է հատուկ մի վարկային կառույց, հենց միայն էդ գյուղերի բնակիչներին վարկ տվող, որը կտա շատ էժան վարկեր, մաքսիմումը 5 տոկոսով։ Եվ իհարկե մի պայմանով, որ վարկ վերցնողը այդ գումարով չի գնում իրենց մարզից դուրս գործ անում կամ տանում քցում այլ բանկ։ Վարկը տրվում է լրիվ կոմերցիոն սկզբունքներով, այսինքն գրավով բանով։ Ամեն ինչ ինչպես մյուս բանկերում։ Ուղղակի տվյալ վարկային կառույցը իրա առաջ նպատակ չի դնում գերշահույթ ստանալ։ Մի քանի միլիոն նախնական կապիտալը 5 տոկոսով տալու դեպքում լրիվ բավարար է այդ կառույցի ինքնագործունեությունը (այսինքն աշխատավարձ ու նույնիսկ մի սիմվոլիկ շահույթ) նորմալ ապահովելու համար։ Գյումրիում կաթոլիկները այդպիսի մի բան արել են ասեմ ձեզ, կոչվում է «Կամուրջ» ուղղակի իրենք 15 տոկոսով են տալիս։ Բայց դա դեռևս բարձր թիվ է։ Վստահ եմ որ 5 տոկոսով ու երկարաժամկետ վարկերը լրջորեն կփոխի մթնոլորտը այդ գյուղերում։

Քննարկումը ՖԲ-ում 

հ․գ․ Փաստորեն սա որ գրել էի տեղյակ չէի որ Քաշաթաղում ու Շահումյանում «ԱՐԻ» կազմակերպությունը տալիս է 6 տոկոսով վարկեր ու երբեմն էլ անտոկոս։  
 http://www.panorama.am/am/society/2014/09/19/ari/

Այլընտրանքային վերականգնվող էներգիայի մասին

Ժողջան ես ամենօր լուրերում թեմաներ եմ տեսնում այլընտրանքային էներգիաների մասին, այս թանկացման կոնտեքստում։ Հավատացեք ոչ մի այլընտրանքային էներգիա չի կարող ներկա պահին մեզ 10 ցենտից էժան էլէներգիա տա։ Ես նայել եմ բոլոր տեսակները իրենց ինքնարժեքներով, ամենազարգացած երկներում։ Թերևս միայն Իսլանդիայի պես հրաբխային երկրում է դա հնարավոր։ Մեզ մոտ միակ ռեալ էժան այլընտրանքայինը, դա գեոթերմալն է։ Ես դեմ չեմ այլընտրանքայինի զարգացմանը, բայց եթե մեր ուզածը դա ԷԺԱՆ էներգիան է, որ կարողանանք Հայաստանում ընտանիք պահել ապա մենք պետք է պայքարենք ատկատների ու կասկածելի սխեմաների դեմ։ Ու ոչ միայն Էլցանցում այլ նաև Գազի ցանցում։ Միակ ձևը էներգիան էժան պահելու դա է։ Եվ իհարկե հիդրոէներգիան, բայց ոչ թե անիմաստ փոքր ՀԷԿ-երով, այլ երկու մեծ ՀԷԿ, մեկը Արաքսի վրա, մյուսն էլ Դեբետի։ Նաև Արցախում կա շատ մեծ պոտենցիալ էժան հիդրոէներգիայի։ Այ դրա վրա պետք է շեշտը դրվի ըստ ինձ։ 



Գերմանական փորձի մասին։ Թվերով ու գրաֆիկաներով

Քննարկումը ՖԲ-ում 

 http://armenpress.am/arm/print/658590/
http://en.wikipedia.org/wiki/Cost_of_electricity_by_source
 

Թվային Հայաստանի քայլերը

1987 – ստեղծվում է ArmSCII հայերենի կոդավորման ստանդարտը

1989 – Առաջին հայերեն մուտքագրելու դրայվերը MS-DOS համակարգի համար։ Այն ուներ երկու տեսակ Armvga.exe և Armega.exe

1990 – Թարգմանվում է հայերեն Norton Commander ֆայլային կառավարիչը

1991 – Յունիկոդ կոնսորցիումը հռչակում է Յունիկոդի տարբերակ 1․0․0-ն, որի մեջ ընդգրկված է հայերեն այբուբենը։ Բայց պահանջվում է առնվազն 10 տարի որպեսզի այն կիրառվի Մայքրոսոֆթի Վինդոուսում

1994 – Առաջին անգամ Արմինկոն տրամադրում է ինտերնետ ծառայություն հեռախոսային մոդեմներով։ Ամսեկան գինը 100 դոլար 1995-ին, իսկ արագությունը չի գերազանցում 32 kb/s

1994 – Հայաստանը ստանում է ինտերնետային AM դոմենը (TLD)

1997 - ՄԱԿ-ի աջակցությամբ ստեղծվում է Freenet.am նախագիծը։ Այն տալիս է անվճար ծառայություններ՝ էլ-փոստ (POP, SMTP), պարզունակ վեբ-հոսթինգ, նորությունների խմբեր (NNTP) և 30 կապուղով հեռախոսային ինտերնետ միայն Հայաստանի տարածքում տեղակայված կայքերին։ Առաջանում է Արմնեթ տերմինը

1998 – «Առավոտ» թերթը բացում է իր կայքը։ Դա թերևս առաջին լրատվական կայքն էր հայերենով

2001 – Բացվում է առաջին վեբ-ֆորումը forum.digital.am, գրում էին միայն լատինատառ՝ անգլերեն, հայերեն և ռուսերեն։ Հետագայում բացվեցին նաև հետևյալ ֆորումները՝ forum.armkb.com, forum.armenianhouse.com, forum.hayastan.com. forum.openarmenia.com

2001 – Մայքրոսոֆթը թողարկում է Windows XP-ն, որը աջակցում է Յունիկոդը և առաջին անգամ կա հայերեն տառերով յունիկոդ Սիլֆաեն տառատեսակը

200x - Ստեղծվում է Circle.am կայքերի այցելուների մասին տվյալներ հավաքող ծառայությունը։ Բազմաթիվ չարաշահումներից հետո 2014-ին այն դադարեցնում է ցուցադրել վիճակագրությունը

2002 – Արմենթելը սկսում է բջջային կանխավճարյին քարտերի վաճառք (EASY CARD) Մեծ չբավարարված պահանջարկի պատճառով ձեռքի վրայից վաճառքի գինը անցնում է 100 դոլարը

2003 – Forum.armenianhouse.org-ում առաջին անգամ բաժինների անունները գրվում են հայերեն, և հնարավոր է դառնում տպել յունիկոդ հայերենով։ Ֆորումը աշխատում է phpBB-փոփոխված տարբերակով, որը աջակցում էր յունիկոդը։

2005 – Առաջին լիարժեք հայերեն ֆորումը՝ Akumb.am, այն աշխատում է vBulletin դվիժոկի հիման վրա, որի միջերեսը լիովին թարգմանված է։ Ֆորումի միակ լեզուն հայերենն է։

2006 – Freenet.am-ի կառավարումը անցավ Isoc.am-ին։ ՄԱԿ-ը դադարեցրեց իր օժանդակությունը

2006 – Բլոգների քանակը աճում է, հիմնականում Կենդանի Մատյանում (Livejournal.com) ։ Ֆորումներում ակտիվությունը սկսում է նվազել

2008 – Նախագահական լարված ընտրություններից հետո, առաջին անգամ ՀՀ նախագահը հաշիվ է բացում ԿՄ-ում և կազմակերպվում է հարցազրույց բլոգերների հետ։

2008 – «Յուքոմ» պրովայդերը սկսում է օպտիկական լարերով ինտերնետի մատակարարումը Երևանում

2010 – Լեզվի մասին օրենքի փոփոխության դեմ պայքարը լուրջ բեկում է մտցնում ինտերնետում հայերենի օգտագործման քանակի ավելացման հարցում

2011 – Բացվում է Վիկիմեդիա Հայաստան կազմակերպությունը, որի նպատակն է խթանել հայերեն Վիքիպեդիայի զարգացումը։ Շատ արագ հայերենը առաջ է անցնում է ադրբեջաներենից ու վրացերենից

Նախամաշտոցյան գրերի մասին

2-3-րդ դարում ապրած Ֆլավիոս Փիլոստրատոսը գրում է։
------------------
And they say that a [leo]pard was once caught in Pamphylia which was wearing a chain round its neck, and the chain was of gold, and on it was inscribed in Armenian lettering:
"The king Arsaces to the Nysian god."
Now the king of Armenia was certainly at that time Arsaces, and he, I imagine, finding the pard, had let it go free in honor of Dionysus because of its size. For Dionysus is called Nysian by the Indians and by all the Oriental races from Nysa in India․
----------------
Ի՞նչն է ըստ ձեզ այստեղ ուշագրավ։

http://www.livius.org/ap-ark/apollonius/life/va_2_01.html

Քննարկումը ՖԲ-ում

Հայերենի կցագրերի (ligature) խնդիրը Ֆայրֆոքսում

Նախապես ասեմ, որ ցանկալի է այս գրառումս կարդալ Ֆայրֆոքսում, որպեսզի հասկանալի լինի ինչի մասին եմ գրում։ Երևի նկատած կլինեք որ Մոձիլայի Ֆայրֆոքս դիտարկիչում երբեմն հայտնվում են անցանկալի կցագրեր։ Օրինակ այսպիսի

ուրեմն, վնաս, մխիթարում, մերոնք

Սրանք այն չորս կցագրերն են ( մն, վն, մխ, մե ) , որոնք ավելացվել են Յունիկոդում միջնադարյան ձեռագրերի հետ համատեղելիությունը ապահովելու համար։ Այս երևույթը տեղի է ունենում Sylfaen տառատեսակի հետ, հնարավոր է կան նաև այլ տառատեսակներ նույնպես որ ունեն այդ թերությունը։ Երբեմն կայքավարները ստիպված են լինում օգտվել Սիլֆաենից բայց չէին ուզենա, որ իրենց էջերում հայտնվեն այսպիսի կցագրեր։ Դրա դեմն առնելու մի պարզ ձև կա։ CSS կոդում ավելացնում եք այսպիսի տող։

{ -moz-font-feature-settings:"liga" off; }

Եվ ահա խնդիրը լուծված է։ Այս հավելյալ կոդը ազդում է միայն Ֆայրֆոքսի վրա և միայն կցագրերի վրա։ Նույն Սիլֆաենը արդեն առանց կցագրերի

ուրեմն, վնաս, մխիթարում, մերոնք

Հայերեն տառերը MS-DOS օպերացիոն համակարգում

Մինչև Windows-ների տարածումը IBM համատեղելի համակարգիչները աշխատում էին MS-DOS համակարգով։ MS-DOS-ում գործողությունները կատարվում էին հրամանների տողում (command line) հատուկ հրամաններ տպելով։ Ծրագրերը աշխատացնելու համար նույնպես պետք էր նրանց անունը տպել։

1989թ․-ին «Հայոց հիմնօրինակ (ստանդարտ) նախաձեռնող խումբը» ստեղծեց ծրագրային մի փաթեթ, որի միջոցով հնարավոր դարձավ մուտքագրել հայերեն տառեր, ստեղծել հայերեն տեքստեր և դրանք արտատպել թղթի վրա։

Ձեզ ենք ներկայացնում այդ ծրագրի աշխատանքը MS-DOS 3.31 համակարգում։ Ծրագրի անունը Armvga.exe, որը բեռնում է ArmSCII-8A ստադարտի կոդավորումը։ Իսկ ստեղնաշարի վրա հայերեն շարվածքը դառնում է տպագրական։ Կար նաև armega.exe տարբերակը EGA ստանդարտի էկրանների համար: Տեսանյութը ստեղծվել է վիրտուալ միջավայրում։  Օգտագործվել են հետևյալ ծրագրերը՝ Armvga.exe, Norton Commander, FreeDOS Edit.